zaterdag 19 augustus 2017

Edgar Allen Poe, of: de wording van een Nobel Speech

Onder druk wordt alles vloeibaar. Bob Dylan leverde Tweede Pinksterdag zijn Nobel Speech in. Deze toespraak is een vereiste om het geldbedrag van 820.000 euro op zijn rekening gestort te krijgen. Niet dat de dichter het om het geld hoeft te doen. Maar je bent schrijver of je bent het niet: als auteur wil je vooral schrijven. Dat je dan ook nog gelezen wordt, is mooi meegenomen.
Hoe Dylan zijn Nobel Speech schreef, weet ik natuurlijk niet. Van zijn creatieve proces weet ik niets. Het enige dat ik weet, is dat er een stelregel is die ook bij Dylan van toepassing is: inspiratie is gewoon discipline. Je kunt van schrijven een kantoorbaan maken. Bij het maken van de Nobel Speech stel ik me het volgende voor.
Dat Dylan voor zijn boekenkast staat en met zijn vinger langs de ruggen van de boeken gaat. Hoe omvangrijk is diens bibliotheek? Ik vermoed enorm, net als zijn muziek-afdeling. Immers, in alle seizoenen van de Theme Time Radio Hour liet de dj Dylan veel muziek uit zijn eigen archief horen. En daarbij, de universiteit van Tulsa (Oklahoma) heeft een verzameling van 6000 aantekeningen, handgeschreven songteksten, gedichten, foto's, geluidsopnames en filmpjes van de zanger.
Dylan staat dus voor zijn privé-collectie met boeken. En bedenkt zich welke boeken hem inspireerden als literair schrijver. Zoals hijzelf toelicht in zijn Speech: “Specific books that have stuck with me ever since I read them way back in grammar school – I want to tell you about three of them: Moby Dick, All Quiet on the Western Front and The Odyssey.”
Onder druk wordt alles vloeibaar. Ik stel me zo voor dat Dylan zijn toespraak schreef in het Pinksterweekend. En dat hij bij geval stuitte op Herman Melville, Erich Maria Remarque en Homeros. Hij had ook kunnen kiezen voor bijvoorbeeld Edgar Allen Poe. Want de invloed van de schrijver en dichter is onmiskenbaar. The Raven, één van Poe's bekendste gedichten, komt voor in Love Minus Zero/No Limit: My love, she's like some raven / At my window with a broken wing.
Of neem een titel als The Tell-Tale Heart, een horrorverhaal uit 1843. Ik hoor hier de titel in terug van aflevering 8 uit The Bootleg Series, Tell Tale Signs. Misschien doe ik dat zelf wel en is die link er niet. Evenmin als die raaf, bij het raam met een gebroken vleugel. Ik vul het allemaal in, achteraf en zonder de schrijver zelf te raadplegen.
Alsof het er ook maar iets toe doet. Want dit is wat literatuur met je doet: verbindingen leggen, vooral via je fysieke bibliotheek. Als je een lezing moet geven en geen idee hebt wat je moet zeggen, kun je altijd langs de ruggen van de boeken in je bibliotheek. Op zoek naar een aantal titels, die je geholpen hebben.
Wanneer je een week later weer een blik werpt op je boeken, haal je er drie andere titels uit. Zo werkt dat dan.

vrijdag 18 augustus 2017

Kronieken #26: Imsomnia

BOB: Well, Mavis, I've had the blues.

MAVIS: Aw Bobby, don't tell me you got the blues!

BOB: Uh hum I've been up all night laying in bed, had insomnia, reading Snoozeweek.

MAVIS: Oh, Snoozeweek! That ain't gonna get rid of no blues.

BOB: Umh umh

MAVIS: We gotta do some singing, let's do some singing

Het is nacht en ik kan niet meer slapen. En deze nacht is de radio vol van de terreuraanslagen in Barcelona. De aanslagen zijn opgeëist door Islamitische Staat. Zij terroriseren al sinds enige tijd het 'vrije Europa', een paar eeuwen nadat ze bij Wenen werden tegengehouden. Onwillekeurig denk ik aan dat ene citaat uit Dylan's Precious Angel.
Waarom lukt het me niet om de slaap opnieuw te vatten? Het lijkt me sterk dat het te maken heeft met Tom Willems, de man achter het uitstekende blog Bob Dylan in (het) Nederland(s). Het had weinig gescheeld, of Tom en ik waren elkaar in Zwolle tegengekomen. Tom bezocht Face Value ook voor de tweede keer, net als ik.
Misschien komt het wel door de ontdekking van een heuse Nederlandse naam bij The Cutting Egde. Ik pakte gisteren de Deluxe Edition van de twaalfde aflevering uit The Bootleg Series, met opnames uit 1965-'66. Het zijn opnames die gemaakt zijn in achttien maanden tijd, ten tijde van de drie elpees Bringing It All Back Home, Highway 61 Revisited en Blonde On Blonde. De Nederlandse naam is die van de Product Manager: Jeroen van der Meer. Een zoektocht op internet levert enkel een hit op bij het forum op ExpectingRain.com.
Opnieuw is een Nederlander betrokken bij een uitgave van The Bootleg Series. Twee edities eerder, bij Another Self Portrait, verzorgde Arie de Reus de “additional research”. De Reus is één van 's werelds meest verwoede Dylan-verzamelaars. Maar ik bespeur geen jaloezie bij Jeroen en Arie, daarvoor is bij Dylanologen geen plek.
Ik weet niet wat het is waardoor ik niet meer kan slapen. Ook niet de tirannie in Barcelona, waarbij ik heel in de verte moet denken aan Boots Of Spanish Leather (“from the coast of Barcelona”); de Nederlandse vertaling van Ernst Jansz vervoegde ik tot de titel van mijn eerste boekje Uit Zeeland Zeeuwse Laarzen.
Slapeloosheid, dus. Maar de dag is weer begonnen, ik trek me maar terug om muziek te luisteren.

donderdag 17 augustus 2017

Face Value #2

Opeens stond ik er weer, bij de tentoonstelling Face Value in museum De Fundatie in Zwolle. Nee, helemaal opeens was het niet. Ik vertelde een vriend dat ik in mei naar de twaalf karakterstudies van Dylan was geweest. Mijn vriend gaf aan dat hij ook nog wel een keer naar Face Value wilde. “Dan ga ik met je mee,” zei ik. En zo geschiedde het dat we naar Zwolle afreisden voor de in bruikleen zijnde portrettenserie van The Bob and Jenny Ramsey Collection.
Is er iets anders dan bij mijn bezoek in mei? Nee. Of het moet zijn dat de tentoonstelling met een maand is verlengd en nu te zien is tot en met 24 september 2017. De bijbehorende poster is ongewijzigd, incluis de oude einddatum van de expositie. Hetzelfde geldt voor de catalogus, een herdruk van de expo in Chemnitz (zomer 2016).
Ik ben gegaan om de schilderijen opnieuw te zien. Maar vooral vanwege de combinatie van Dylan en het vriendschappelijk reizen. Zo'n kijkdag is een mooie kapstok om andere activiteiten aan te koppelen. Dat je dan ook nog de schilder Dylan tegenkomt, is meer dan mooi meegenomen.
En het is een goede aanleiding om Music From Big Pink te draaien. Of Planet Waves. En Self Portrait, natuurlijk. Maar bovenal Another Self Portrait.

woensdag 16 augustus 2017

Elvis

The way that Elvis freed your body, Bob freed your mind.

EB: What was the toughest part for you personally?
BD: It was like being in an Edgar Allan Poe story. And you’re just not that person everybody thinks you are, though they call you that all the time. ‘You’re the prophet.’ ‘You’re the savior.’ I never wanted to be a prophet or savior. Elvis maybe. I could easily see myself becoming him. But prophet? No.

Deze weblog gaat over Bob Dylan, maar de twee bovenstaande citaten legitimeren het feit om een blog te weiden over Elvis Presley. Zoals de achternaam “Dylan” voldoende is om te refereren naar de Nobelprijswinnaar, zo volstaat de voornaam “Elvis” om naar The King of Rock and Roll te verwijzen.
Vandaag is het veertig jaar geleden dat Elvis overleed. In de avond van 16 augustus 1977 zou Presley van Memphis vliegen om een nieuwe tournee te ondernemen. Daar zou de zanger dus nooit aankomen. Vijf jaar eerder zou Bob Dylan zijn collega opzoeken, de ex-Beatle George Harrison in zijn kielzog.
Deze ontmoeting heeft nooit plaatsgevonden. Dylan en Harrison “kwamen niet opdagen”, aldus Dylan. Over deze fictieve ontmoeting schreef Dylan wel het liedje Went To See The Gypsy, dat is verschenen op het album New Morning (1970). De schrijvers Jean-Michel Guesdon en Philippe Margotin vertellen in 'Bob Dylan Compleet – Het verhaal van de 492 songs' vertellen over dit lied de volgende achtergrond:
“De tekst van 'Went To See The Gypsy' gaat over een ontmoeting met 'the gypsy'. Daarmee wordt vermoedelijk Elvis Presley bedoeld, de voor de jonge Dylan een belangrijk voorbeeld is geweest. Volgens Clinton Heylin zijn Dylan en Sara begin 1970 in Las Vegas geweest, waar ze een oom van Dylan hebben bezocht en een optreden van The King in het International Hotel hebben bijgewoond, waarna ze Presley backstage persoonlijk hebben ontmoet. Dylan heeft dit echter in 2009 in een gesprek met Douglas Brinkley van Rolling Stone weersproken: 'Ik heb Elvis nooit ontmoet, want ik wilde hem niet ontmoeten (…). Ik wilde de krachtige, mystieke Elvis voor me blijven zien, zoals hij vanaf een brandende ster hier op aarde was geland. De Elvis die ons overstroomde van leven. De Elvis die ons inspireerde om alles uit het leven te halen. Die Elvis was er niet meer (…).' Het is mogelijk – en zelfs waarschijnlijk – dat deze song een gedroomde ontmoeting verbeeldt tussen een nog jonge Dylan en de Elvis die er niet meer was, zoals Dylan zingt in het laatste couplet: 'But the gypsy was gone / And that pretty dancing girl / She could not be found / So I watched that sun come rising / From that little Minnesota town'. Volgens sommige bronnen had Elvis Presley Duitse voorouders met zigeunerbloed.”
Een versie van Went To See The Gypsy staat ook op Another Self Portrait, aflevering 10 uit de Bootleg Series. Deze plaat beslaat het restmateriaal en afgekeurde songs van New Morning, Self Portrait en Dylan (1970 – 1973). De hoes van Another Self Portrait is een zelfportret, door Dylan zelf geschilderd. Het is in dezelfde stijl als Self Portrait en Music From Big Pink, het debuutalbum van The Band.
En het is in dezelfde stijl als de twaalf karakterstudies uit Face Value, de tentoonstelling die momenteel in De Fundatie in Zwolle is te zien. Is het toeval dat ik juist vandaag opnieuw naar deze expositie ben geweest?


zondag 13 augustus 2017

Kronieken #25: Hors categorie

Sommige optredens van Bob Dylan vallen binnen de buitencategorie, hors categorie. Dat kunnen fantastische optredens zijn, avondvullende shows waarin de maestro excelleert. Maar het kunnen ook die voorstellingen, waarbij het geheel tenenkrommend zijn. Hier zit natuurlijk nog een wereld tussen, al is het maar dat over smaak niet te twisten valt. Het ene optreden zal voor de één super zijn, terwijl zijn buurman met kromme tenen naar de show luistert.
In november 2014 was in Zweden het Experiment Ensam, een project waarbij deelnemers individueel een belevenis meemaakten, wat normaal gesproken voor een groot publiek bedoeld is. De 41-jarige Zweed Fredrik Wikingsson was de gelukkige om een privé-concert van Bob Dylan mee te maken.
Die zondagmiddag speelde Dylan in the Academy of Music de volgende setlist:

Heartbeat (song by Buddy Holly)
Blueberry Hill (song by Fats Domino)
You're Too Late (song by Lefty Frizzell and Hank Williams)
Key To The Highway (song by Charles Segar)



Zo heeft Dylan eerder al zo'n bijzonder concert gegeven. In 1997 trad de bard op tijdens het Katholieke Eucharistische Congres. Toen speelde de zanger deze drie nummers:

Knockin' On Heaven's Door
A Hard Rain's A-Gonna Fall
Forever Young

Na A Hard Rain's A-Gonna Fall nam Dylan zijn hoed af, liep naar de kerkvader toe en groette hem. Dylan, een besneden Jood, belijdend evangelisch christen, handen schuddend met de Roomse kerkvorst. Bijzonder.



Dan is er natuurlijk ook nog dat optreden voor Live Aid '85. Dylan was de afsluitende solo-act van dit gehele concert en werd begeleid door de Stones-gitaristen Ronnie Wood en Keith Richards. Zij brachten deze nummers ten gehore:

Ballad Of Hollis Brown
When The Ship Comes In
Blowin' In The Wind

Na 'Hollis Brown' sprak Dylan behoorlijk aangeschoten zijn publiek toe: “Thank you. I thought that was a fitting song for this important occasion. You know while I'm here, I just hope that some of the money that's raised for the people in Africa, maybe they could just take just a little bit of it, 1 or 2 million maybe, and use it to, maybe use it to pay the mortgages on some of the farms, that the farmers here owe to the banks.”
Deze opmerking zorgde ervoor dat Willie Nelson niet veel later het Farm Aid organiseerde.



Je mag er van vinden wat je wilt. Genieten met volle teugen. Of je tenen krommen. Het blijven optredens van de buitencategorie.

vrijdag 11 augustus 2017

Red River Shore

Now, I've heard of a guy who lived a long time ago
A man full of sorrow and strife
Whenever someone around him died and was dead
He knew how to bring 'em on back to life
Well, I don't know what kind of language he used
Or if they do that kind of thing anymore
Sometimes I think nobody ever saw me here at all
Except the girl from the Red River shore

(C) Bob Dylan, 1997

donderdag 10 augustus 2017

Daily Dylan

Is het mogelijk om elke dag iets over Bob Dylan te publiceren? Ongetwijfeld. De site ExpectingRain.com is hier een goed voorbeeld van. Helemaal eerlijk is dat trouwens niet, want op deze site staan enkel links naar Dylan-gerelateerd online content. Daarbij gaat het om artikelen, filmpjes en wat al niet meer over Dylan in de meest brede zin des woords. Ook collega-artiesten komen hier aan bod.
In Nederland heb je Tom Willems met Bob Dylan In (het) Nederland(s). Hij blogt niet dagelijks, maar wel regelmatig. Soms een blog van een ander, vaker eigen materiaal. Zijn online “magazine” is voor mij vaak een bron van informatie. Of van een interessante interpretatie. Tom houdt me scherp.
Dan heb je in Nederland ook het blog van Marnix de Boer, Bob Dylan door de ogen van een jongen. Na een stormachtig begin over met name Dylan, is het nu rustig van de kant van Marnix. Wel jammer, want het is natuurlijk een mooie niche: hoe ontwikkel je je als puber/adolescent met de muziek van Dylan als richtingwijzer?
En dan ben ik er dus ook nog. Als Dylan-blogger. Vanzelfsprekend met een geheel eigen werkterrein. Ik publiceer de setlisten van Dylan. Beschrijf waar ik op Dylan-gebied bezig ben. Combineer teksten met mijn leven, als kapstokjes van elkaar. Dat soort dingen. Misschien dat niemand zit te wachten op mijn blogs.
Dat kan, maar dat geeft niet. Ik weet dat het leven van een blogger bestaat uit schrijven en gelezen worden. Maar een schrijver als ik wil in eerste instantie gewoon schrijven. Wie mee wil lezen, is van harte uitgenodigd. Niet dagelijks van mijn kant, wel met enige regelmaat.